(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.264. అధ్యాయః 264
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన యుధిష్ఠిరంప్రతి బ్రాహ్మణానాం మహత్తరత్వే దృష్టాంతతయా స్వేన ప్రద్యుంనం ప్రత్యుక్తదుర్వాసశ్చరిత్రప్రతిపాదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

బ్రూహి బ్రాహ్మణపూజాయాం వ్యుష్టిం త్వం మధుసూదన।
వేత్తా త్వమస్య చార్థస్య వేద త్వాం హి పితామహః॥ 13-264-1(91968)
వాసుదేవ ఉవాచ। 13-264-2x(7707)
శృణుష్వావహితో రాజంద్విజానాం భరతర్షభ।
యథాతత్త్వేన వదతో గుణాన్వై కురుసత్తమ॥ 13-264-2(91969)
ద్వారవత్యాం సమాసీనం పురా మాం కురునందన।
ప్రద్యుంనః పరిపప్రచ్ఛ బ్రాహ్మణైః పరికోపితః॥ 13-264-3(91970)
కిం ఫలం బ్రాహ్మణేష్వస్తి పూజాయాం మధుసూదన।
ఈశ్వరత్వం కుతస్తేషామిహైవ చ పరత్ర చ॥ 13-264-4(91971)
సదా ద్విజాతీన్సంపూజ్య కిం ఫలం తత్ర మానద।
ఏతద్బ్రూహి స్ఫుటం సర్వం సుమహాన్సంశయోఽత్ర మే॥ 13-264-5(91972)
ఇత్యుక్తే వచనే తస్మిన్ప్రద్యుంనేన తథా త్వహం।
ప్రత్యబ్రవం మహారాజ యత్తచ్ఛృణు సమాహితః॥ 13-264-6(91973)
వ్యుష్టిం బ్రాహ్మణపూజాయాం రౌక్మిణేయ నిబోధ మే।
ఏతే హి సోమరాజాన ఈశ్వరాః సుఖదుఃఖయోః॥ 13-264-7(91974)
అస్మిఁల్లోకే రౌక్మిణేయ తథాఽముష్మింశ్చ పుత్రక।
బ్రాహ్మణప్రముఖం సౌంయం న మేఽత్రాస్తి విచారణా॥ 13-264-8(91975)
బ్రాహ్మణప్రభవం సౌఖ్యమాయుః కీర్తిర్యశో బలం।
లోకా లోకేశ్వరాశ్చైవ సర్వే బ్రాహ్మణపూజకాః॥ 13-264-9(91976)
త్రివర్గే చాపవర్గే చ యశఃశ్రీరోగశాంతిషు।
దేవతాపితృపూజాసు సంతోష్యాశ్చైవ నో ద్విజాః॥ 13-264-10(91977)
తాన్కథం వై నాద్రియేయమీశ్వరోస్మీతి పుత్రక।
మా తే మన్యుర్మహాబాహో భవత్వత్ర ద్విజాన్ప్రతి॥ 13-264-11(91978)
బ్రాహ్మణా హి మహద్భూతమస్మిఁల్లోకే పరత్ర చ।
భస్మ కుర్యర్జగదిదం క్రుద్ధాః ప్రత్యక్షదర్శినః॥ 13-264-12(91979)
హన్యుస్తేఽపి సృజేయుస్చ లోకాన్లోకేశ్వరాంస్తథా।
కథం తేషు న వర్తేరన్సంయగ్జ్ఞానాత్సుతేజసః॥ 13-264-13(91980)
అవసన్మద్గృహే తాత బ్రాహ్మణో హరిపింగలః।
చీరవాసా బిల్వదండీ దీర్ఘశ్మశ్రుః కృశో మహాన్॥ 13-264-14(91981)
దీర్ఘభ్యశ్చ మనుష్యేభ్యః ప్రమాణాదధికో భువి।
స స్వైరం చరతే లోకాన్యే దివ్యా యే చ మానుషాః॥ 13-264-15(91982)
ఇమాం గాథాం గాయమానశ్చత్వరేషు సభాసు చ।
దుర్వాససం వాసయేత్కో బ్రాహ్మణం సత్కృతం గృహే॥ 13-264-16(91983)
రోషణః సర్వభూతానాం సూక్ష్మేఽప్యపకృతే కృతే।
పరిభాషాం చ మే శ్రుత్వా కో ను దద్యాత్ప్రతిశ్రయం॥ 13-264-17(91984)
యో మాం కశ్చిద్వాసయీత న స మాం కోపయేదితి।
యస్మాన్నాద్రియతే కశ్చిత్తతోఽహం సమవాసయం॥ 13-264-18(91985)
స సంభుంక్తే సహస్రాణాం బహూనామన్నమేకదా।
ఏకదా సోల్పకం భుంక్తే నచైవైతి పునర్గృహాన్॥ 13-264-19(91986)
అకస్మాచ్చ ప్రహసతి తథాఽకస్మాత్ప్రరోదితి।
న చాస్య వయసా తుల్యః పృథివ్యామభవత్తదా॥ 13-264-20(91987)
అథ స్వావసథం గత్వా సశయ్యాస్తరణాని చ।
అదహత్స మహాతేజాస్తతశ్చాభ్యపతత్స్వయం॥ 13-264-21(91988)
అథ మామబ్రవీద్భూయః స మునిః సంశితవ్రతః।
కృష్ణ పాయసమిచ్ఛామి భోక్తుమిత్యేవ సత్వరః॥ 13-264-22(91989)
తదైవ తు మయా తస్య చిత్తజ్ఞేన గృహే జనః।
సర్వాణ్యన్నాని పానాని భక్ష్యాశ్చోచ్చావచాస్తథా॥ 13-264-23(91990)
భవంతు సత్కృతానీహ పూర్వమేవ ప్రయోచితః।
తతోఽహం జ్వలమానం వై పాయసం ప్రత్యవేదయం॥ 13-264-24(91991)
తం భుక్త్వైవ స తు క్షిప్రం తతో వచనమబ్రవీత్।
క్షిప్రమంగాని లింపస్వ పాయసేనేతి స స్మ హ॥ 13-264-25(91992)
అవిమృశ్యైవ చ తతః కృతవానస్మి తత్తథా।
తేనోచ్ఛిష్టేన గాత్రాణి శరీరం చ సమాలిపం॥ 13-264-26(91993)
స దదర్శ తదాఽభ్యాశే మాతరం తే శుభాననాం।
తామపి స్మయమానాం స పాయసేనాభ్యలేపయత్॥ 13-264-27(91994)
మునిః పాయసదిగ్ధాంగీం రథే తూర్ణమయోజయత్।
తమారుద్య రథం చైవ నిర్యయౌ స గృహాన్మమ॥ 13-264-28(91995)
అగ్నివర్ణో జ్వలంధీమాన్స ద్విజో రథధుర్యవత్।
ప్రతోదేనాతుదద్బాలాం రుక్మిణీం మమ పశ్యతః॥ 13-264-29(91996)
న చ మే స్తోకమప్యాసీద్దుః ఖమీర్ష్యాకృతం తదా।
తథా స రాజమార్గేణి మహతా నిర్యయౌ బహిః॥ 13-264-30(91997)
తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం దాశార్హా జాతమన్యవః।
తత్రాజల్పన్మిథః కేచిత్సమాభాష్య పరస్పరం॥ 13-264-31(91998)
బ్రాహ్మణా ఏవ జాయేరన్నాన్యో వర్ణః కథంచన।
కో హ్యేనాం రథమాస్థాయ జీవేదన్య పుమానిహ॥ 13-264-32(91999)
ఆశీవిషవిషం తీక్ష్ణం తతస్తీక్ష్ణతరో ద్విజః।
బ్రహ్మాహివిషదిగ్ధస్య నాస్తి కశ్చిచ్చికిత్సకః॥ 13-264-33(92000)
తస్మిన్వ్రజతి దుర్ధర్షే ప్రాస్ఖలద్రుక్మిణీ పథి।
అమర్షయంస్తథా శ్రీమాన్స్మితపూర్వమచోదయం॥ 13-264-34(92001)
తతః పరమసంక్రుద్ధో రథాత్ప్రస్కంద్య స ద్విజః।
పదాతిరుత్పథేనైవ ప్రాద్రవద్దక్షిణాముఖః॥ 13-264-35(92002)
తముత్పథేన ధావంతమన్వధావం ద్విజోత్తమం।
తథైవ పాయసాదిగ్ధః ప్రసీద భగవన్నితి॥ 13-264-36(92003)
తతో విలోక్య తేజస్వీ బ్రాహ్మణో మామువాచ హ।
జితః క్రోధస్త్వయా కృష్ణ ప్రకృత్యైవ మహాభుజ॥ 13-264-37(92004)
న తేఽపరాధమిహ వై దృష్టవానస్మి సువ్రత।
ప్రీతోస్మి తవ గోవింద వృణు కామాన్యథేప్సితాన్॥ 13-264-38(92005)
ప్రసన్నస్య చ మే తాత పశ్య వ్యుష్టిం యథావిధాం॥ 13-264-39(92006)
యావదేవ మనుష్యాణామన్నే భావో భవిష్యతి।
యథైవాన్నే తథా తేషాం త్వయి భావో భవిష్యతి॥ 13-264-40(92007)
యావచ్చ పుణ్యా లోకేషు త్వయి కీర్తిర్భవిష్యతి।
త్రిషు లోకేషు తావచ్చ వైశిష్ట్యం ప్రతిపత్స్యసే।
సుప్రియః సర్వలోకస్య భవిష్యసి జనార్దన॥ 13-264-41(92008)
యత్తే భిన్నం చ దగ్ధం చ యచ్చ కించిద్వినాశితం।
సర్వం తథైవ ద్రష్టాసి విశిష్టం జనార్దన॥ 13-264-42(92009)
యావదేతత్ప్రలిప్తం తే గాత్రేషు మధుసూదన।
అతో మృత్యుభయం నాస్తి యావదిచ్ఛసి చాచ్యుత॥ 13-264-43(92010)
న తు పాదతలే లిప్తే తస్మాత్తే మృత్యురత్ర వై।
నైతన్మే ప్రియమిత్యేవం స మాం ప్రీతోఽబ్రవీత్తదా॥ 13-264-44(92011)
ఇత్యుక్తోఽహం శరీరం స్వం దదర్శ శ్రీసమాయుతం। 13-264-45(92012)
రుక్మిణీం చాబ్రవీత్ప్రీతః సర్వస్త్రీణాం వరం యశః।
కీర్తిం చానుత్తమాం లోకే సమవాప్స్యసి శోభనే॥ 13-264-46(92013)
న త్వాం జరా వా రోగో వా వైవర్ణ్యం చాపి భామిని।
స్ప్రక్ష్యంతి పుణ్యగంధా చ కృష్ణమారాధయిష్యసి॥ 13-264-47(92014)
షోడశానాం సహస్రాణాం బధూనాం కేశవస్య హ।
వరిష్ఠా చ సలోక్యా చ కేశవస్య భవిష్యసి॥ 13-264-48(92015)
తవ మాతరమిత్యుక్త్వా తతో మాం పునరబ్రవీత్।
ప్రస్థితః సుమహాతేజా దుర్వాసాఽగ్నిరివ జ్వలన్॥ 13-264-49(92016)
ఏషైవ తే బుద్ధిరస్తు బ్రాహ్మణాన్ప్రతి కేశవ।
ఇత్యుక్త్వా స తదా పుత్ర తత్రైవాంతరధీయత॥ 13-264-50(92017)
తస్మిన్నంతర్హితే చాహముపాంశు వ్రతమాచరం।
యత్కించిద్బ్రాహ్మణో బ్రూయాత్సర్వం కుర్యామితి ప్రభో॥ 13-264-51(92018)
ఏతద్వ్రతమహం కృత్వా మాత్రా తే సహ పుత్రక।
తతః పరమహృష్టాత్మా ప్రావిశం గృహమేవ చ॥ 13-264-52(92019)
ప్రవిష్టమాత్రశ్చ గృహే సర్వం పశ్యామి తన్నవం।
యద్భిన్నం యచ్చ వై దగ్ధం తేన విప్రేణ పుత్రక॥ 13-264-53(92020)
తతోఽహం విస్మయం ప్రాప్తః సర్వం దృష్ట్వా నవం దృఢం।
అపూజయం చ మనసా రౌక్మిణేయ సదా ద్విజాన్॥ 13-264-54(92021)
ఇత్యహం రౌక్మిణేయస్య పృచ్ఛతో భరతర్షభ।
మాహాత్ంయం ద్విజముఖ్యస్య సర్వమాఖ్యాతవాంస్తదా॥ 13-264-55(92022)
తథా త్వమపి కౌంతేయ బ్రాహ్మణాన్సతతం ప్రభో।
పూజయస్వ మహాభాగాన్వాగ్భిర్దానైశ్చ నిత్యదా॥ 13-264-56(92023)
ఏవం వ్యుష్టిమహం ప్రాప్తో బ్రాహ్మణస్య ప్రసాదజాం।
యచ్చ మామాహ భీష్మోఽయం తత్సత్యం భరతర్షభ॥ ॥ 13-264-57(92024)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి చతుఃషష్ట్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 264 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-264-8 సౌంయం కల్యాణం॥ 7-264-9 బ్రాహ్మణప్రతిపూజాయామాయురితి ఝ. పాఠః॥ 7-264-14 దీర్ఘశ్మశ్రునఖాదిమానితి థ.ధ.పాఠః॥ 7-264-23 జన ఇతి ఇతి శేషపూర్త్యా సంబంధః॥ 7-264-44 లిప్తే కస్మాత్తే పుత్రకాద్య వై ఇతి ఝ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.